ئه‌ڤین عه‌زیز

چۆن‌و بۆچی پیاو ده‌ستدرێژی سێکسی ده‌کاته‌ سه‌ر ژنان؟

7/16/2017 1:56:00 PM

چۆن‌و بۆچی پیاو ده‌ستدرێژی سێکسی ده‌کاته‌ سه‌ر ژنان؟
خوێندنه‌وه‌یه‌کی تربۆ لاقه‌کردنی کچه‌ 16 ساڵانه‌كه‌ له‌ هه‌ولێر له‌لایه‌ن 6 پیاوه‌وه‌


ره‌فتارناس‌و  توێژه‌ری بواری جه‌نده‌ر

ڕووداوی لاقه‌کردنی کچێکی شانزده‌ ساڵی کوردی ڕۆژئاوا له‌ به‌رواری 2014 /01 /07-دا له‌لایه‌ن شه‌ش پیاوی باشوورەوە‌ تا بڵێی دڵته‌زێن بوو و زۆرێک له‌ ئێمه‌ی شۆک کرد. دیاره‌ زۆر بابه‌ت نووسران و هه‌ڵوێست وه‌رگیدرا و سه‌رکۆنه‌ی ئه‌م تاوانه‌ کرا. ئه‌م وتاره‌ شیکارییه‌ هه‌وڵیکه‌ بۆ تیشک خستنه‌سه‌ر دیوی ناوه‌وه‌ی پیاوان،‌ یان با بڵێم، سایکۆلۆجیای زۆرێک له‌و پیاوانه‌ی‌ که‌ تاوانی لاقه‌کردن به‌ گشتی و لاقەکردنی ژنان به‌ تایبه‌تی ئه‌نجام ده‌ده‌ن.

زۆرێک له‌و لێکوڵینه‌وانەی کە ‌له‌باره‌ی لاقه‌کردنه‌وه‌ نووسراون، زیاتر راڤەی ئه‌وه‌ ده‌که‌ن کە بۆچی پیاو ده‌ستدرێژی سێکسی ده‌کاته‌ سه‌ر ژن؟ چه‌ندین تیۆری جیاواز هه‌ن که‌ باس له‌ هۆکاره‌کانی ده‌ستدێژی سێکسی پیاوان ده‌کەن. بۆ نموونه‌ ئه‌و لێکۆڵینه‌وانه‌ی پشت به‌ تیۆری سایکۆدنیامیک‌ (psychodynamics) ده‌به‌ستن، زياتر هۆکاره‌که‌ی بۆ تێکچوونی باری ده‌روونی و که‌سایه‌تی پیاو ده‌گه‌ڕێننه‌وه‌‌ (Kwarnmark& Anderson(1999) ). به‌ پێی ئه‌م روانگه‌یه‌ تێکچوونی ئه‌دا و ره‌فتاره‌کانی مرۆڤ په‌یوه‌ندی به‌ تێکچوونی سیسته‌می ده‌روونی، بایۆلۆژی (هۆرمۆن) و کۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ هه‌یه‌. ھەندێک لێکدانەوەی تر‌ گرنگییان‌ به‌ روانگه‌ی ده‌رمانی (medicin) داوه‌ و پێیانوایه‌ ئه‌وجۆرە پیاوانه ‌له‌ کاتی له‌دایکبوونه‌وه‌ خه‌لەلی هۆرمۆنییان هه‌یه‌، بۆیه‌ ده‌بێت له‌ رێی ده‌رمانه‌وه‌ چاره‌سه‌ر وه‌ربگرن ((Kwarnmark(1999) & Anderson). لەلایەکی ترەوە روانگه‌ی سایکۆلۆجیای ئیدراکی (cognitive psychology) هۆکاره‌کانی ده‌ستدێژی پیاوان بۆ تێکچوونی سیستماتیکی شێوازی بیرکردنه‌وه‌ی پیاو ده‌گێڕێتەوە، ھەر بۆیە له‌ کاتی وه‌رگرتنی چاره‌سه‌ردا یارمه‌تییان دەدات تا سیسته‌می فیکرییان رێکبخه‌نه‌وه‌ .روانگه‌یه‌کی تر هه‌یه‌ له‌ بواری ده‌رونناسیدا که‌ به‌ چاکسازی رەفتار (Behavior modification) ناسراوە، زیاتر جه‌خت ده‌کاته‌ سه‌ر ئه‌وه‌ی که‌ کرداری (action) هه‌ڵه‌ ده‌بێته‌ هۆی رەفتارکردنی (behaviour) هه‌ڵه‌[1]. بەپێی ئەم تێڕوانینە، ره‌نگه‌ توندوتیژی‌ سێکسی پیاوانە سەرەتا وه‌ک کردارێک ده‌ستی پێ کردبێت به‌ڵام به‌ دوباره‌کردنه‌وه‌ی ده‌بێته‌ ره‌فتارێکی توندوتیژی ئه‌و پیاوانە و ده‌بێته‌ به‌شێک له‌ که‌سایه‌تییان؛ ئه‌م میتۆده‌ش یارمه‌تیده‌ره‌ بۆ گۆرینی ئه‌و ره‌فتاره‌ به‌شێوه‌یه‌کی بنه‌ره‌تی‌Kwarnmark(1999) & Anderson ).

روانگه‌ی سۆسیال-سایکۆلۆجيش socialpsychology هه‌یه‌ که‌ زیاتر باس له‌ چۆنێتی په‌یوه‌ندی که‌سایه‌تی پیاو ده‌کات به‌ کۆمه‌ڵگاوه‌ .هه‌روه‌ها تیۆری مەسکولینیتی (پیاوێتی/ نێرێتی masculinity) که‌ به‌ شێوه‌یه‌کی سترەکتووری (بونیادیی) باس لە ‌سه‌رده‌سته‌یی پیاو ده‌کات له‌ کۆمه‌ڵدا (Connell, 1995). به‌ پێی ئه‌م روانگه‌یه‌ کۆمه‌ڵێ تایبه‌تمه‌ندی و ره‌فتار لە کۆمەڵگادا تێکه‌ڵ به‌یه‌ك ده‌کرێن و ناوی پیاوه‌تی لێده‌نرێت. بە واتایەکی تر، ره‌فتار و تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی پیاو به‌ شێوه‌یه‌کی سترەکتووری له‌ کۆمه‌ڵدا دیاریده‌کرێن که‌ ده‌بێت چۆن بن. هه‌ندێک له‌ سۆسیۆلۆجه‌کان ده‌ستدرێژی سێکسی پیاوان بۆ سه‌ر ژنان ده‌گێرنه‌وه‌ بۆ هۆکاری دابه‌شکردنی ده‌سه‌ڵات به‌ پێی ره‌گه‌زی سێکسی له‌ کۆمه‌ڵگه‌دا. له‌م حاڵه‌ته‌دا پیاو بۆیه‌ ده‌ستدرێژی ده‌کات بۆئه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی پیاوانه‌ی خۆی جێگیر بکات و بیسه‌پێنێت) Lundgren, (2001)). چاره‌سه‌ر له‌م روانگه‌یه‌وه‌ هه‌وڵدانه‌ بۆ گۆرینی سترەکتووری کۆمه‌ڵگه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م ره‌فتاره‌ی پیاوان بگۆردرێت. هه‌رچه‌نده‌ لای ئێمه‌ یاسای توندوتیژی خێزانی فه‌راهه‌مکراوه‌، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ به‌هۆی نه‌بوونی لێکۆڵینه‌وه‌ی ورده‌وه‌ ئێمه‌ نازانین ئه‌م یاسایه‌ چه‌ند یارمه‌تیده‌ری خه‌ڵکانی کۆمه‌ڵگه‌که‌مان بووه‌.

ئه‌وه‌ی لێره‌دا زیاتر فۆکەسی له‌سه‌ر ده‌که‌م، راڤەکردنی دیوی ناوه‌وه‌ی ده‌روونی پیاوه،‌ یان با بڵێم لە روانگه‌ی‌ سایکۆدینامێکەوە psychodynamic که‌ بۆچی پیاو ده‌ستدرێژی سێکسی ده‌کاته‌ سه‌ر ژنان یان منداڵان؟ ئایا هۆکاره‌کانی بۆ چی ده‌گه‌ڕێنه‌وه؟! هه‌روه‌ها که‌مێکیش له‌سه‌ر تیۆری مەسکولینیتی ده‌وه‌ستم بۆ ئه‌وه‌ی لانی که‌م بتوانم مانا و به‌های پیاوه‌تی له‌ کۆمه‌ڵگه‌ی خۆماندا شیبکه‌مه‌وه‌.

سه‌ره‌تا پێویستم به‌ وه‌ستان هه‌یه‌ له‌سه‌ر چه‌ند چه‌مکێک، له‌وانه‌: ترۆما، ته‌نگپێهه‌ڵچنینی سێکسی و لاقه‌کردن (ده‌ستدرێژیکردنی سێکسی). وشه‌ی ترۆما له‌ بنه‌ڕه‌تدا یۆنانییه‌ و به‌ مانای برینداربوون دێت. مرۆڤ به‌هۆی برینداربوونه‌وه‌ دۆخی ناله‌بار و سه‌خت ده‌بێت و ئەمەش ده‌بێته‌ هۆی دروستبوونی که‌سایه‌تییه‌کی ترۆمایی. ته‌نگپێهه‌ڵچنینی سێکسی ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئافره‌ت بێئه‌وه‌ی بیه‌وێت کاره‌کته‌رێکی سێکسی پێده‌درێت، ئەمەش مه‌رج نییه‌ په‌یوه‌ندی فیزیکی (جه‌سته‌یی) تێدابێت، بۆ نموونە شێوازی سه‌یرکردن، پێوتنی قسه‌ی سێکسی، یان ناوهێنانی کۆئه‌ندامی زاووزێ. به‌ڵام ده‌ستدرێژی سێکسی (لاقه‌کردن) ئه‌وه‌یه‌ که‌ پیاوێک که‌سێکی تر بە کرده‌یه‌کی سێکسی ناچار ده‌کات. هه‌ر کرده‌یه‌کی سێکسی به‌زۆر ئەنجام بدرێت ئەوا ده‌چێته‌ خانه‌ی ده‌ستدرێژییەوە گه‌ر ئه‌و که‌سانه‌ ته‌نانه‌ت هاوژینی یه‌کیش بن.

سترۆکتوری که‌سایه‌تی مرۆڤ
سترەکتووری که‌سایه‌تی مرۆڤ به‌ پێی سایکۆدینامیک سێ به‌شه ( ‌(Eysenck (2000 : ”من“، ”به‌رزه‌ من“ و ”منی باڵا“. ”من“ ده‌که‌وێته‌ ئاگاییه‌وه‌، ”به‌رزه‌ من“ ده‌که‌وێته‌ پێش ئاگایی و ”منی باڵا“ش ده‌که‌وێته‌ نائاگاییه‌وه‌. ”منی باڵا“ ئه‌و شتانه‌ له‌ خۆ ده‌گرێت که‌ ئێمه‌ هه‌وڵی چه‌پاندنیان ده‌ده‌ین به‌ڵام له‌هه‌مان کاتیشدا تاک وه‌ک پێویستی خۆی ده‌یانبینێت. بۆ نموونه‌ سێکس یه‌کێکه‌ له‌و مه‌سه‌لانه‌ی که‌ زیاتر هه‌وڵی چه‌پاندنی ده‌درێت، به‌تایبه‌ت له‌لایه‌ن تاکی کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌وه‌. ”من“ هه‌میشه‌ هه‌وڵی ئه‌وه‌ ده‌دات که‌ خۆگونجاندن و هاوسه‌نگیه‌ك له‌نێوان خواستی تاك و کەلتووری ئه‌و کۆمه‌ڵگه‌یه‌دا دروستبکات که‌ ئه‌و که‌سه‌ی تێدا ده‌ژی و هه‌روه‌ها کۆنترۆلی ”منی باڵا“ ده‌کات. ئه‌مه‌ش به‌رده‌وام مرۆڤ ده‌خاته‌ کێشه‌وه‌‌ له‌گه‌ڵ خواستی ناوه‌وه‌ی خۆیدا و له‌گه‌ڵ هه‌لومه‌رجی کۆمه‌ڵگه‌دا که‌ وێکنایه‌نه‌وه‌. ”به‌رزه‌ من“ کۆنترۆلی ”من“ ده‌کات و ‌ به‌رپرسیارێتییه‌ ئه‌تیکی و مۆراڵییه‌کان له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت. ”من“ و ”به‌رزه‌ من“ کۆنترۆلی ”منی باڵا“ ده‌که‌ن. بۆ ئه‌وه‌ی پشێوییه‌ ده‌روونییه‌کانی تاك که‌مبێته‌وه‌ ”من“ چه‌ندین میکانیزمی به‌رگری (defense mechanisms) پیاده‌ ده‌کات، له‌وانه( ‌(Eysenck (2000:

-‌بیرخۆبردنه‌وه‌ و ئینکاری کردن (denial) یه‌کێکه‌ له‌و به‌رگرییانه‌ی که‌ تاک له‌ خۆیدا به‌کاری دێنێت. ئەمە زیاتر له‌ به‌رگی خۆهه‌ڵخه‌ڵه‌تاندا خۆی وێنا ده‌کات. له‌م حاڵه‌ته‌دا ئه‌و تاکه‌ دە‌یه‌وێت بابەتێکی ھەستیار له‌بیرخۆی بباته‌وه‌ و نایه‌وێت لێی به‌ئاگابێت. به‌ڵام به‌هۆی بوونی ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌وه‌‌ تووشی پشێوی ده‌روونی ده‌بێت. بۆ نموونە گه‌ر دکتۆرێک به‌ که‌سێک بڵێت: ”تۆ تووشی نه‌خۆشی شێرپەنجە بوویت“، ئه‌وا نه‌خۆشه‌که‌ هه‌وڵی ئه‌وه‌ ده‌دات له‌ بیری خۆی بباته‌وە چونکە ده‌زانێت ژیانی له‌ده‌ستده‌دات. بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌وه‌ قبووڵ بکات ده‌بێت چه‌ندین جار ئه‌وه‌ی بۆ دوپات بکرێته‌وه‌ که‌ ئه‌و نه‌خۆشییه‌ی هه‌یه‌ و پێویستی به‌ چاره‌سه‌ره‌.
-جێگۆرکێ پێ کردن (displacement)، جۆری ئه‌م به‌رگرییه‌ کاتێک لای تاك چالاک ده‌بێت که‌ ئه‌و تاکه‌ بکه‌وێته‌وه‌ ژێر هه‌ڕه‌شه‌ و فشاره‌وه‌ به‌ڵام له‌و ساته‌دا ده‌سه‌ڵاتی نه‌بێت هیچ بکات و نائاگا خه‌شی خۆی به‌سه‌ر که‌سێکی تردا بڕژێنێت. بۆ نموونه‌ گه‌ر که‌سێک له‌لایه‌ن به‌رێوه‌به‌ره‌که‌یه‌وه‌ لێپرسینەوەی لەگەڵدا بکرێت ئه‌وا ئه‌و که‌سه‌ ناوێرێت به‌ گژ به‌رێوه‌به‌ره‌که‌یدا بچێته‌وه‌، له‌ بری ئه‌وه‌ له ‌ماڵه‌وه‌ له‌ منداڵه‌کانی تووڕه‌ ده‌بێت؛ یان زۆر ئافره‌ت له‌ کۆمه‌ڵی ئێمه‌دا ناوێرن راسته‌وخۆ شه‌ڕ له‌گه‌ڵ هاوژینه‌کانیان بکه‌ن، له‌ بری ئه‌وه‌ له‌ منداڵه‌کانیان ده‌ده‌ن.
-بەعەقڵانیکردن (rationalisation): له‌ جۆری ئه‌م به‌رگرییه‌دا کاتێک تاك بیر له‌ رووداوی ترسناک ده‌کاته‌وه‌،‌ به‌ته‌واوی له‌ هه‌ستی خۆی دایانده‌برێت. بۆ نموو‌نه‌ گه‌ر سه‌یری رووداوی هاتوچۆ بکات ئه‌وا ده‌لێت: ”ده‌بوو هێواشتر لێبخوڕن“ یان ”ده‌بوو شاره‌وانی جاده‌کانی باشتر دروستبکردایه‌“، له‌ بری ئه‌وه‌ی بیر له‌وه‌ بکاته‌وه‌ که‌ رووداوه‌که‌ چۆن روویداوه‌.‌
-پرۆجێکخوون (projection) به‌مانای ئه‌وه‌ دێت که‌ ئه‌و تاکه‌ به‌ شێوه‌یه‌کی نائاگا هه‌ست و ئیحساسی تابۆ به‌سه‌ر ئه‌وانی تردا دەسەپێنێت. ئه‌م جۆره‌ له‌ به‌رگری له‌ تاکدا به‌ ئامانجی ئه‌وه‌یه‌ که‌ خه‌تا بخاته‌ سه‌ر خه‌ڵکانی ده‌وروبه‌ری له‌ کاتێکدا که‌ خودی ئه‌و تاکه‌ خۆی ئه‌نجامده‌ری هه‌ڵه‌که‌یه‌. جۆری ئه‌م به‌رگرییه‌ به‌شێوه‌ی کۆمه‌ڵێش به‌کاردێت، بۆ نموونه‌ له‌لایه‌ن ئایندارانه‌وه‌ یان راسیسته‌کانه‌وه‌. گه‌ر گرووپێک راسیست که‌سێکی بێگانه‌ بکوژن ئه‌وا پاساو بۆ کوشتینی ئه‌و که‌سه‌ له‌ رێی نرخاندن و هه‌ڵسه‌نگاندنی جیاوازی که‌لتوری و نه‌ژادی کوژراوه‌که‌ دێننه‌وه‌ له‌ بری ئه‌وه‌ی مرۆڤ بکەنه‌ سه‌نته‌ر و هه‌موو بیروباوه‌ر و به‌هاکان وه‌ک به‌شێک له‌و ببینن. یان زۆرجار گه‌ر منداڵ تووڕه‌ بێت سه‌ری خۆی به‌ مێزه‌که‌دا ده‌کێشێت.
- کاردانه‌وه دروستکردن (reaction formation)، جۆری ئه‌م به‌رگرییه‌ کاتێک دروستده‌بێت که‌ تاك ره‌فتاره‌کانی به‌ته‌واوی پێچه‌وانه‌ی بیر و هه‌ستێتی. بۆ نموونه‌ ره‌نگه‌ که‌سێک حه‌ز به‌ بینینی فلیمی پۆرنۆگرافی بکات به‌ڵام له‌ به‌رامبه‌ر خه‌ڵکیدا ته‌مسیلێکی دی ده‌کات و به‌کاری دژه‌مرۆیی و دژه‌ئایینی دێنێته‌ ئاژمار.

له‌رێی سایکۆدینامیکه‌وه‌ توانراوه‌ بیر و هه‌سته‌ شاراوه‌کانی مرڤ ده‌ربخرێت. هه‌ندێک له‌و ره‌فتارانه‌ی که‌ بوونه‌ته‌ هۆی ئه‌وه‌ی زۆر کێشه‌ی ده‌روونی له‌ بیرخۆ ببرێنه‌وه‌ و بچه‌پێنرێن.

لادانی سێکسی
‌زۆرێک له‌ سایکۆلۆجەکان هۆکاری ده‌ستدرێژی سێکسی و ته‌نگپێهه‌ڵچنینی سێکسی به‌ به‌شێک له‌ که‌سایه‌تی ده‌ستدرێژیکار لێکده‌ده‌نه‌وه‌. یه‌کێک له‌و راپۆرتانه‌ی که‌ له‌لایه‌ن ده‌زگای به‌شی تاوان لە (سوید)‌ بڵاوکرابووەوه‌‌ ئاماژه‌ی به‌وه‌ کردبوو که‌ %99،5 هه‌موو ده‌ستدرێژییه‌ سێکسیه‌کان پیاو ئه‌نجامده‌رێتی. ئه‌و له‌سه‌دا 5% که‌ بۆ خانمان دانراوه‌ زۆربه‌ی ئه‌و خانمانه‌‌ بوون که‌ له‌ ده‌سترێژی به‌کۆمه‌ڵدا له‌گه‌ڵ پیاوان به‌شدارییان هه‌بوو[2]

ئێمه‌ بۆئه‌وه‌ی له‌ توندوتیژی سێکسی تێبگه‌ین، پێویستمان به‌ لێکدانه‌وه‌ی دینامیکی توندوتیژی سێکسی هه‌یه‌‌. لادانی سێکسی به‌پێی قۆناغەكانی مێژووی گۆڕانی زۆری به‌سه‌ردا هاتووه‌. به‌ڵام زۆربه‌ی ده‌رونناسه‌کان باس له‌ چه‌ندین جۆر لادانی سێکسی ده‌که‌ن که هه‌ندێکیان‌ ئه‌مانه‌ن[3]

- نمایشگەرایی (exhibitionism) به‌و مانایه‌ دێت که‌ ئه‌و تاکه‌ حه‌ز به‌وه‌ ده‌کات کۆئه‌ندامی زاووزێی خۆی پیشانی ئه‌وانی تر بدات که‌ زۆرجار ئه‌مه‌ به‌رامبه‌ر ره‌گه‌زی جیاواز ئه‌نجام ده‌دات. ده‌روونناسه‌کان ئه‌مه‌یان خستۆته‌ چوارچێوه‌ی نه‌خۆشییه‌ ده‌روونییه‌کانی لادانی سێکسییەوە.
- ماسۆشیزمی سێکسی (sexual masochism) به‌و مانایه‌ دێت که‌ ئه‌و که‌سه‌ ئازاری جه‌سته‌یی و‌ ده‌روونی به‌خۆی ده‌گه‌یه‌نێت تا به‌ پله‌ی ئۆرگازم ده‌گات.
- پێدۆفیل (منداڵباز) (paedophile) به‌و که‌سانه‌ ده‌وترێت که‌ حه‌ز ده‌که‌ن سێکسیان له‌گه‌ڵ منداڵاندا هه‌بێت به‌تایبه‌ت خوار ته‌مه‌نی 18 ساڵ. به‌ڵام هه‌ندێک له‌و که‌سانه‌ی که‌ تووشی ئه‌م لادانە سێکسییه‌ بوون زیاتر منداڵانی ته‌مه‌ن 12 ساڵ لاقه‌ده‌که‌ن، که‌ ده‌چێته‌ خانه‌ی تاوانی گه‌وره‌وە له‌ زۆربه‌ی وڵاتانی دنیادا.
- سادیسته‌کان Sexuell Sadism ئه‌و که‌سانه‌ن که‌ ئازار به‌وانی تر ده‌گه‌یه‌نن له‌ کاتی سێکسدا، که‌ له‌ درێژه‌ی وتاره‌که‌دا که‌مێک زیاتر له‌سه‌ری ده‌وه‌ستم. هه‌روه‌ها باسێکی کورتی پۆرنۆگرافیاش ده‌که‌م که‌ به‌ به‌شێک له‌ سادیزم دێته‌ ئاژمار.

من لێره‌دا به‌شێوه‌یه‌کی گشتی باس له‌ لادانی سێکسی (perversion) ده‌که‌م. له‌و کۆمه‌ڵگایه‌نه‌ی که‌ دەبڵ-ستانداردی و دووفاقەیی له‌ ره‌فتاردا هه‌یه‌، لادانی سێکسی زۆرتره‌. بێگومان کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌ یه‌کێکه‌ له‌و کۆمه‌ڵگایانه‌. بۆ نموونه‌ له‌ سوید پیاو گه‌ر دەستدرێژی بکاته‌ سه‌ر هاوسه‌ره‌که‌ی خۆی، سزای توندی یاسایی ده‌درێت به‌ڵام له‌ وڵاتی ئێمه‌دا زۆرێک له‌ پیاوان تێگه‌شتنێکی تریان هه‌یه‌ سه‌باره‌ت به‌م مه‌سه‌له‌یه‌، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ که‌ ره‌نگه‌ له‌شی ژنەکەیان به‌ هی خۆیان بزانن. ئه‌مه‌ بۆ وایه‌ و یان ئه‌و روانگه‌یه‌ له‌ چییه‌وه‌ هاتووه‌ هه‌ڵیده‌گرین بۆ ده‌رفه‌تێکی تر.

ده‌روونناسی ئه‌مریکی رۆبەرت ستۆلەر (1999 Robert Stoller) پێی وایه‌ که‌ لادانی سێکسی په‌یوه‌ندی راسته‌وخۆی به‌ تێکچوونی باری ده‌روونی ئه‌و که‌سه‌وه‌ هه‌یه‌، چونکه‌ لادانه سێکسییه‌که ‌هاوئاهه‌نگی کردنێکه‌ له‌نێوان هه‌ستێکی دوژمنکارانه‌ و خواستێکی سێکسیدا. هه‌روه‌ها ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ لادانی سێکسییان هه‌یه‌ به‌رده‌وام ده‌روونێکی نائارام و پشێویان هه‌یه‌، به‌راده‌یه‌ک که‌ هه‌ست به‌ گوناح ده‌که‌ن. به‌پێی قسه‌کانی ستۆلەر هه‌ندێ جار ئه‌م لادانی سێکسیه‌ ده‌بێته‌ هۆی تێکدانی خانه‌کانی مێشك. به‌پێی روانگه‌کانی سایکۆدینامیك، کۆمه‌ڵگا و که‌سایه‌تی ئه‌و تاکه‌ رۆڵێکی سه‌ره‌کی هه‌یه‌‌ له‌ دروستبوون و فۆرمه‌له‌کردنی ره‌فتاره‌کانی ”خود“دا. به‌پێی ئه‌م روانگه‌یه‌ له‌پشت هه‌ر باوه‌ڕ و ره‌فتارێکی ئێمه‌وه‌ مه‌به‌ستێکی شاراوه‌ و نائاگا هه‌یه‌‌. ئه‌و شتانه‌ی که‌ له‌ نائاگای ئێمه‌دا هه‌ن، ئه‌و شتانه‌ن که‌ چه‌پێنراون و له‌ ئاگایی دوورخراونه‌ته‌وه‌. ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی که‌ له‌ نائاگاییدا هه‌یه‌ بهێنرێته‌ ئاگاییه‌وه‌ ئه‌وا مرۆڤ له‌ زۆر کێشه‌ به‌ دوور ده‌بێت. هه‌روه‌ها به‌رزکردنه‌وه‌ی ئاگایی به‌سه‌ر نائاگایدا مرۆڤێکی ته‌ندروستتر ده‌خولقێينێت. هه‌ندێک جار گه‌ر هه‌ست و‌ هزر یەك نه‌یه‌نه‌وه‌ ئه‌وا به‌رهه‌ڵستییه‌ك له‌ ناوه‌وه‌ی ئه‌و که‌سه‌دا دروستده‌بێت، به‌م پرۆسه‌یه‌ ده‌ڵێین چه‌پاندن. کاتێ مرۆڤ رووی شه‌رە‌نگێزی له‌وانی تر ده‌کات به‌ ده‌ستدرێژیکه‌ری ناوده‌به‌ن (aggression).

گومان له‌وه‌دا نییه‌ که‌ سه‌رچاوه‌ی ئه‌زموونی سێکسی مرۆڤ بنه‌مایه‌کی سه‌ره‌کی بۆ قۆناغی منداڵی ده‌گه‌رێته‌وه‌. ستۆڵەر له‌ لێکۆڵینه‌وه‌کانی خۆیدا باس له‌وه‌ ده‌کات که‌ چۆن تاك ناسنامه‌ی ره‌گه‌زی بۆ خۆی دروستده‌کات له‌ کۆمه‌ڵگادا. هه‌ڵبه‌ت دروستبوونی ئه‌م ناسنامه‌ ره‌گه‌زییه‌ گرێدراوی به‌ها که‌لتووری و کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانیشه‌. نووسەر ئه‌وه‌مان بۆ روونده‌کاته‌وه‌، ئه‌و پیاوانه‌ى‌ ده‌ستدرێژی سێکسی ئه‌نجامده‌ده‌ن، تووشی لادانی سێکسی بوون. ئه‌و سه‌رچاوه‌ی تیۆرییه‌که‌ی خۆی له‌ چه‌مکی لادانی سێکسی فرۆیدەوە هێناوه‌. لادانی سێکسی به‌و کرده‌ سێکسییه‌ ده‌وترێت که‌ کرده‌ی سێکس وه‌ک پرۆسه‌یه‌کی ئاسایی له‌نێوان ئه‌و دوو که‌سه‌دا روونادات به‌ڵکو توندوتیژی تێدا به‌کاردێت، زۆربه‌ی کاتیش ئه‌نجامده‌ری ئه‌م توندوتیژییه‌ پیاوه‌. ئه‌گه‌ر لێره‌دا پرسیارێکی کۆنکرێت بکه‌ین و بڵێین که‌ ئایا بۆ هه‌ندێک له‌ پیاوان توندوتیژی له‌ سێکسدا به‌کاردێنن؟ ئه‌وا ده‌توانین به‌شێکی ئه‌م وه‌ڵامه‌مان له‌ تیۆرییه‌که‌ی ستۆلەرەوە ده‌ستبکه‌وێت. نووسەر ده‌ڵێت هۆکاره‌که‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ که‌موکوڕییه‌ک که‌ له‌ ناسنامه‌ی پیاوه‌تی ئه‌و پیاوه‌دا هه‌یه‌، ئه‌ویش بنه‌ڕه‌ته‌که‌ی ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ سه‌رده‌مانی منداڵی و‌ په‌یوه‌ندی ته‌واوی به‌ دایکه‌وه‌ هه‌یه‌. به‌و مانایه‌ی که‌ دایک ته‌نها سه‌رچاوه‌ی نزیکی و خۆشه‌ویستییە بۆ کوڕ و کچ لە سەرەتای تەمەنیاندا، به‌تایبه‌تی له‌ که‌لتووری ئێمه‌دا. بۆ کچ ئه‌م کێشه‌ ناسنامه‌ییه‌ دروستنابێت چونکه‌ ئه‌و جگه‌ له‌وه‌ی که‌ خۆشه‌ویستی له‌ دایکی وه‌رده‌گرێت، هاوکات دایکی ده‌بێته‌ وێنایه‌ک بۆ ناسنامه‌ی ره‌گه‌زی سێکسی کچه‌که‌. کوڕ خۆشه‌ویستی له‌ دایکی وه‌رده‌گرێت به‌ڵام ناتوانێت ناسنامه‌ی ره‌گه‌زی سێکسی خۆی له‌ دایکیدا ببینێت. بۆیه‌ کاتێک بۆ وێنای ناسنامه‌ی ره‌گه‌زی خۆی ده‌گه‌رێت، له‌ ته‌مه‌نی گه‌وره‌بووندا روو له‌ باوکی ده‌کات. به‌ڵام گه‌ر باوکی وه‌ک دایکی له‌ رووی خۆشه‌ویستیه‌وه‌ به‌و منداڵه‌دا نه‌گات ئه‌وا گه‌شه‌ی ناسنامه‌ی ره‌گه‌زی ئه‌و کوڕه‌ ده‌که‌وێته‌ قه‌یرانه‌وه‌، کوڕ به‌ هۆی دوورکه‌وتنه‌وه‌ له‌ دایکییەوە بۆ گه‌ران به‌دوای ناسنامه‌ی خۆیدا تووشی پشێوی ده‌روونی زۆر ده‌بێت، به‌تایبه‌تیش له‌و کۆمه‌ڵگایانه‌دا که‌ سێکس وه‌ك شتێکی مه‌ترسیدار و خه‌ته‌ر بۆ منداڵ وێنا دەکەن. یان کاتێک که‌ ئه‌و کوڕه‌ له‌سه‌ر یاریکردن به‌ کۆئه‌ندامی زاووزێی خۆی سه‌ر‌کۆنه‌ کرابێت و شەرمەزارکرابێت‌. چونکه‌ دنیابینی منداڵ له‌ هی گه‌وره‌کان جیاوازه‌ ئه‌وه‌ی ئێمه‌ بیری لێده‌که‌ینه‌وه‌ وه‌ك گه‌وره‌ بۆ منداڵ ئاسان نییه‌ لێ تێگه‌شتنی بۆیه‌ ئه‌و منداڵه‌ی به‌راده‌یه‌ک پێ ده‌شکێته‌وه‌ که‌ له‌و ساته‌وه‌ گرفتێکی ده‌روونی له‌گه‌ڵ خۆیدا هه‌ڵده‌گرێت، که‌ به‌شێوه‌یه‌کی ئاسایی ئه‌زموونی پرۆسه‌ی سێکس ناکات. هه‌روه‌ها که‌ باوکیش نه‌توانێت ببێته‌ نموونەیەکی باش ئه‌وا کوڕ تووشی دڵه‌راوکێی ئه‌وه‌ ده‌بێت که‌ پیاوه‌تی له‌ده‌ستبدات (castrations anxiety) یان له‌ده‌ستی داوه‌. بۆ ئه‌وه‌ی بیسه‌لمێنێت که‌ پیاوه‌ خۆی توندوتیژ نمایشده‌کات. به‌و مانایه‌ی که‌ ناسنامه‌ی ره‌گه‌زی خۆی وه‌ك پیاو وێنابکات ئه‌وا توندوتیژی ده‌کات (له‌ کۆمه‌ڵگه‌ى ئێمه‌دا پیاو ئه‌و پیاوه‌یه‌ که‌ زبر و توندوتیژه‌). ئه‌م حاڵه‌ته‌ به‌ هۆی قه‌یرانی ناسنامه‌ی ره‌گه‌زی سێکییه‌وه‌ دروستده‌بێت.

یه‌کێکی تر له‌و هۆکارانه‌ی که‌ ده‌بێته‌ هۆی لادانی سێکسی ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌و کوڕه‌ ئه‌زموونێکی ناخۆشی (ترۆمای) هه‌بێت له‌ ژیانیدا (Kwarnmark(1999) & Anderson)، وه‌ك ئه‌وه‌ی که خۆی ‌ توندوتیژی سێکسی به‌رامبه‌ر کرابێت یان ده‌ستدرێژی سێکسی کرابێته‌ سه‌ر. جۆری ئه‌م پیاوانه‌ ده‌ستدرێژی ده‌که‌ن بۆ ئه‌وه‌ی سووکایه‌تی و ده‌ستدرێژیکردنه‌که‌ی سه‌ر خۆی به‌ شانۆیی بکات به‌ گۆرینی رۆڵ. واته‌ پێشتر که‌ ئه‌م که‌سه‌ له‌لایه‌ن که‌سێکه‌وه‌ خۆی وای لێکراوه‌ ئێستا ئه‌م وا له‌ که‌سێکی تر ده‌کات بۆ ئه‌وه‌ی تۆڵه‌ بکاته‌وه‌. به‌م شێوه‌یه‌ به‌رگری بۆ ئه‌و هه‌سته‌ی دروستده‌کات که‌‌ کاتی خۆی سووکایه‌تی پێکراوه‌ به‌ڵام ده‌سه‌ڵاتی نه‌بووه، بۆیه‌ ئێستا له‌و کاته‌دا که‌ ده‌ستدرێژیه‌که‌ ده‌کات هه‌ست به‌ بوونی ده‌سه‌ڵات و کۆنترۆڵ ده‌کات. جۆری ئه‌م پیاوانه‌ بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ستی سه‌ر‌ده‌سته‌یی بوون به‌ده‌ست بهێنن چووکیان (زه‌که‌ریان) وه‌ك چه‌کێک به‌کاردێنن، جۆری ئه‌م پیاوانه‌ چووك وه‌ك چه‌کێکی توڵه‌کردنه‌وه‌ له‌و ساته‌دا که‌ ده‌ستدرێژی سێکسی ده‌که‌ن ‌ده‌بێته‌ هۆی دامرکاندنه‌وه‌ی پشێوییه‌ ده‌روونیه‌کانیان (anxiety) که‌ به‌ شێوه‌یه‌کی کاتی و ناسنامه‌ی پیاوبوونی لای خۆی به‌هێز ده‌کات. بێگومان پیاوی ده‌ستدرێژیکه‌ر ئه‌مه‌ وه‌ك چاره‌سه‌رێکی ناوه‌کی کاتی ده‌یبینێت. ئه‌و ترۆمایه‌ی که‌ له‌گه‌ڵیدا ده‌ژی ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌ پیاوی ده‌ستدرێژیکه‌ر (ئه‌وه‌ی لاقه‌کردنه‌که‌ ئه‌نجامده‌دات) تاوانی ده‌ستدرێژی دوباره‌بکاته‌وه‌ بۆ سه‌لماندنی ناسنامه‌ی پیاوه‌تی خۆی.

یه‌کێك له‌ میکانیزمه‌کانی لادانی سیکسی لای ئەمجۆرە پیاوه‌ له ‌سه‌ره‌تاوه‌ له‌ خه‌یاڵ و فه‌نتازیادا دروستده‌بێت. دواتر وه‌ك ئامانجێکی ده‌روونی و جه‌سته‌یی گه‌شه‌ی پێده‌دات بۆ ئه‌وه‌ی له‌ ئه‌رزی واقيعدا پراکتیزه‌ی بکات. بۆیه‌ ئه‌و که‌سه‌ی که‌ ده‌بێته‌ ئامانجی پیاوی ده‌ستدرێژیکار، وه‌ك کاڵایەکی سێکسی لێدێت. میکانیزمێکی تری لادانی سێکسی رق و نه‌فره‌ته‌. ئامانجی که‌سی تاوانکار ئازاردانی ئه‌و که‌سه‌یه‌ که‌ ده‌ستدرێژی سێکسی ده‌کاته‌ سه‌ر بۆ ئه‌وه‌ی له‌ رێی فه‌نتازیای خۆیه‌وه‌ هه‌ستى تۆڵه‌ دروستبکات له‌ ساتی چێژوه‌رگرتندا تا به‌ پله‌ی ئۆرگاسم ده‌گات. بەم شێوەیەش ئەو لەو چه‌ند ساته‌ کورته‌دا، ئه‌و ده‌ستدرێژییه‌ ده‌سڕێته‌وه‌ که‌ له‌ کاتی منداڵیدا به‌رامبه‌ری کراوه‌. لادانی سێکسی له‌کاتی لاقه‌کردندا له‌ پله‌یه‌کی ته‌واوی نه‌خۆشی ده‌روونیدایه‌ و ئەم جۆرە پیاوانه‌ پێویستیان به‌ چاره‌سه‌ره‌.

دوو سایکۆلۆجی سویدی به‌ناوی ئێلیزابێس و ئینگا ( 1999Elisabeth Kwarnmark و Inga Tidefors Andersson) که‌ خۆیان کلینکی چاره‌سه‌ریان هه‌بووه‌ بۆ ئه‌و پیاوانه‌ی ده‌ستدرێژی سێکسییان کردۆته‌ سه‌ر ژنان، گه‌شه‌یان به‌ تیۆرییه‌که‌ی رۆبەرت ستۆڵەر داوه‌ سه‌باره‌ت به‌ لادانی سێکسی. به‌ پێی لێکۆڵینه‌وه‌کانیان و لە ئەنجامی چاوپێکه‌وتن له‌گه‌ڵ ئه‌و پیاوانه‌دا که‌ ده‌ستدرێژییان کردۆتە سەر ژنان و هه‌روه‌ها ئه‌و ژنانه‌ش کە ده‌ستدرێژیان کراوه‌ته‌ سه‌ر، ئه‌مان ده‌ستدرێژی سێکسی به‌ جۆرێک له‌ سادیزم له‌ پیاودا دێننه‌ ئاژمار. سایکۆلۆجێکی تر به‌ناوی نیکۆلاس گرۆس((1979/1981 Nicholas Groth که‌ ئه‌میش کلینیکێکی هه‌بوو و هه‌روه‌ها کتێبێکیشی نوسیوه‌ له‌ ژێر ناوی ”ئه‌و پیاوانه‌ی‌ ده‌ستدرێژی سێکسی ده‌که‌ن“ باس له‌ مۆدێلێک ده‌کات و ‌ پێیوایه‌ ئه‌وه‌ی که‌ له‌ پشت ئەم جۆرە تاوانەی پیاوانه‌وەیە فاکته‌ری کۆنترۆل، ده‌سه‌ڵات و توره‌ییه‌ که‌ ده‌ستدرێژییە سێکسییه‌که‌ دروستده‌کات. ئه‌و ده‌ڵێت ئامانج له‌ ده‌ستدرێژی سێکسی له‌لایه‌ن پیاوه‌وه‌ بۆ چێژ و پێویستی سێکسی نییه‌. به‌پێی لێکۆڵینه‌وه‌که‌ی خۆی، نووسەر ئەم پیاوانەی دابەشکردووه‌ به‌سه‌ر سێ گرووپدا. یه‌که‌مین گرووپی به‌ ”ده‌ستدرێژیکه‌ره‌ توندوتیژه‌کان“ ناوزه‌د ده‌کات. ئامانج له‌ جۆری ئه‌م ده‌ستدرێژییه‌ نیشاندانی هێز و ده‌سه‌ڵاته‌ له‌لایه‌ن پیاوه‌وه‌. پیاو لێره‌دا ده‌یه‌وێت به‌ شێوه‌یه‌کی فیزیکی له‌شی ژن ئازاربدات و برینداری بکات. هه‌روه‌ها پیاو ده‌یه‌وێت له‌ رووی ده‌روونییه‌وه‌ شکۆی ژن بشکێنێت. گرۆس دەڵێت تاوانبار له‌م پرۆسه‌یه‌دا زۆر به‌ خێرایی ده‌ستدرێژییه‌که‌ ئه‌نجامده‌دات و له‌و شوێنه‌ دوورده‌که‌وێته‌وه‌. جۆری ئه‌و پیاوانه‌ی که‌ ئه‌مجۆره‌‌ ده‌ستدرێژییە ئه‌نجامده‌ده‌ن له‌و‌ پیاوانه‌ بوون که‌ تووشی ئه‌فسورده‌گی بوون، کێشه‌ی په‌یوه‌ندییان هه‌بووە له‌گه‌ڵ ژنان یان هاوسه‌ره‌کانیاندا که‌ لێیان جیابوونه‌ته‌وه‌، یان له‌لایه‌ن ژنانی نزیک خۆیانه‌وه‌ بێرێزیان پێ کراوه‌ (وه‌ک سه‌رکۆنه‌کردن و گاڵته‌پێکردن). ده‌ستدرێژییه‌که‌ هێمایه‌که‌ بۆ ئه‌و ئه‌زموونه‌ تاڵه‌ی که‌ پێشووتر بینیویه‌تی و پیا تێپه‌ریوه‌، به‌م شێوه‌یه‌ هه‌وڵی تۆڵه‌سه‌نده‌وه‌ ده‌دات له‌و رێگه‌یه‌وه‌ی که‌ ده‌ستدرێژی بکاته‌ سه‌ر ژنانی تر. هه‌ندێ جار جۆری ئه‌م پیاوانه‌ ژنه‌ نزیکه‌کانی خۆیان ناکه‌نه‌ ئامانج به‌ڵکو ژنانێکی تر ده‌که‌نه‌ ئامانج بۆ ئه‌وه‌ی هه‌موو توندوتیژی خۆیان له‌ودا خاڵی بکەنەوه‌ به‌ ئازار پێگه‌یاندن و بریندارکردنی.

گرۆس گرووپی دووھه‌م به‌ ده‌ستدرێژیکاری ده‌سه‌ڵاتخواز ناوزه‌ند ده‌کات. له‌مه‌یاندا به‌ توندی پیاوه‌تی پله‌به‌ندی ده‌کرێت: پیاو هه‌وڵی کۆنترۆلی له‌شی ژن ده‌دات به‌و شێوه‌یه‌ی که‌ خۆی ده‌یه‌وێت که‌ که‌متر بریندارکردنی فیزیکی تێدایه‌. ئامانج له‌ جۆری ئه‌م ده‌ستدرێژییه‌ نمایشکردنی هێزه له‌لایه‌ن پیاوه‌وه‌ که‌ کاره‌کته‌رێکی سێکسی پێده‌دات. گرۆس ده‌ڵێت ئه‌م جۆره‌ له‌ پیاوان‌ ئامانجیان ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌وه‌نده‌ هێز به‌کاربێنن تا مل به‌ ژنه‌که‌ که‌چده‌که‌ن به‌وشێوه‌یه‌ی که‌ خۆیان ده‌یانه‌وێت. واته‌ ئه‌م جۆرە پیاوانه‌ کاتێک رازیده‌بن له‌و پرۆسه‌ سێکسییه‌دا به‌شداریبکه‌ن که‌ هه‌ست بکه‌ن ژن له‌ رووی هه‌سته‌وه‌ ته‌واو لاوازه‌ و هیچ ده‌سه‌ڵاتێکی له‌به‌رامبه‌ر ئه‌وی پیاودا نییه‌. ئه‌م پیاوانه‌ ئه‌وه‌نده‌ پشێوی ده‌روونییان هه‌یه‌ به‌ڕاده‌یه‌ک‌ خۆیان خواستی سێکسیی بۆ ژنان به‌یانده‌که‌ن. بۆ نمونه‌ که‌ "ئافره‌ت ئاوا پێی خۆشه‌ سێکسی له‌گه‌ڵدا بکرێت". بەم شێوەیەش خۆیان دەبنە ده‌مراست و قسه‌که‌ری ئافره‌ته‌که‌ له‌ کاتێدا ئافره‌ته‌که‌ هیچ له باروودۆخه‌که‌ رازی نییه‌. مانای ژن به‌ته‌واوی وه‌ك کاڵایاکی سێکسی لێدێت بۆ پیاو. ‌پۆ‌رنۆگرافیا ده‌که‌وێته‌ ئه‌م بواره‌وه‌.

گرووپی سێھەم ده‌ستدرێژیکاری سادیستانه‌یه. ئەم جۆرە پیاوە چێژ له‌ ملکه‌چی ژن له‌ پرۆسه‌یەکی سێکسدا وه‌رده‌گرێت که‌ توندوتیژی تیایدا به‌ رۆمانتیک لێکده‌درێته‌وه‌. له‌م جۆره‌یاندا گرۆس ده‌ڵێت ده‌ستدرێژییه‌که‌ له‌ئه‌نجامی جۆرێک توندی سادیستانه‌وەیه‌ که‌ له‌ به‌رگی سێکسدا خۆی ده‌نوێنێت و جۆری توندوتیژییه‌که‌ به‌ ئێرۆتیک لێکده‌درێته‌وه‌. گرۆس ده‌ڵیت له‌ زۆر حاڵه‌تدا ئه‌م جۆرە پیاوانه‌ کۆئه‌ندامی زاوزێی خۆیان به‌کارناهێنن ‌به‌ڵکو شتی تر به‌کاردێنن وه‌ك بوتڵ یان هه‌ر شتێکی تر. هه‌ندێ جار شێواندن، ئه‌تککردن و بریندارکردنی جه‌سته‌ی ژنانیش دەگرێتەوە له‌ رێگەی گازگرتنی توند یان بریندارکردنیان یان لێدانی زۆر. لە حاڵه‌تی ئه‌وپه‌ری توندی سادیزمدا زۆرجار ئه‌م جۆرە پیاوانه‌ هه‌وڵی خنکاندن و کوشتنی ژنان ده‌ده‌ن، پاشان کرده‌ی سێکسيیان له‌گه‌ڵ ئه‌نجامده‌ده‌ن. جۆری ئه‌م توندوتیژییه‌ به‌ته‌واوی به‌ پلانه‌.

ئه‌و روانگه‌یه‌ی تر که‌ ده‌مه‌وێت له‌سه‌ری بدوێم روانگه‌ی مەسکولینیتیه (‌ (Connell, 1995 که‌ پرسێک له‌سه‌ر باڵاده‌ستی پیاو سه‌باره‌ت به‌ سێکس به‌شێوه‌یه‌کی سترەکتۆری له‌ کۆمه‌ڵگه‌دا ده‌خاته‌روو. به‌پێی ئه‌م روانگه‌یه‌ مانا و به‌های پیاوبوون له‌ کۆمه‌ڵدا گرێدراوی ده‌سه‌ڵاته‌، ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ش هۆکارێکه‌ بۆ به‌رهه‌مهێنانی توندوتیژی سێکسی. له‌ کۆمه‌ڵگادا په‌یوه‌ندییه‌کانی نێوان ژن و پیاو به‌ خۆشه‌ویستی، نزیکایه‌تی و په‌یوه‌ندییه‌ ناوه‌کیه‌کان لێکده‌درێته‌وه‌، به‌ڵام زۆربه‌ی لێکۆڵه‌رانی فێمێنیزم له‌سه‌ر ئه‌وه‌ کۆکن که‌ مەترسیدارترین شوێن بۆ ژن ماڵه‌که‌یه‌تی. زۆربه‌ی ده‌ستدرێژییه‌ سێکسیه‌کان له‌لایه‌ن ئه‌و پیاوانه‌وه‌ ئه‌نجامدراون که‌ ئافره‌ت له‌گه‌ڵیاندا ژیاوه‌. ئه‌مه‌ش پارادۆکسێک (دووفاقەیی) دروستده‌کات چونکە سێکس، خۆشه‌ویستی و هێترۆسێکسوالیتی له‌ په‌یوه‌ندییه‌کدا دروستده‌بن که‌ پیاو هێمای ده‌سه‌ڵاته‌ و له‌ رێی ملکه‌چ پێکردنی ژنه‌وه ره‌وایه‌تی به‌ ده‌سه‌ڵاتی خۆی ده‌دات.‌ ئه‌م‌ ملکه‌چییه‌ی ژن به‌ رۆمانسییەت و خۆشه‌ویستی لێکده‌درێته‌وه‌. ترسی ژنان له‌ ده‌ستدرێژی سێکسی و ته‌نگپێهه‌ڵچنینی سێکسی له‌لایه‌ن پیاوانه‌وه‌ بۆته‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌ ژنان له‌ گۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا جمجۆڵی ژیانی رۆژانه‌یان له‌ رووی پۆشینی جلوبه‌ر‌گ و هاتنه‌ده‌ره‌وه‌یانەوە، سنوورداربێت. ئه‌مه‌ش شکاندنی شکۆ و که‌رامه‌ت و ئازادی ژنانه‌ که‌ ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی به‌شێوه‌یه‌کی ئازاد نەتوانن هه‌ڵسوکه‌وت بکه‌ن. دواجار ئه‌مه‌ ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌ پیاوان وه‌ك گرووپێک ده‌سه‌ڵاتی خۆیان به‌سه‌ر ژناندا بسه‌پێنن. هه‌رچه‌نده‌ هه‌موو پیاوێک ده‌ستدرێژی سێکسی و ته‌نگپێهه‌ڵچنینی سێکسی ناکاته‌ سه‌ر ژنان به‌ڵام ئه‌وانیش ده‌چنه‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و پیاوانه‌وە که‌ له‌ کۆمه‌ڵگه‌دا جمجۆڵی ژیانی رۆژانه‌ی ژنان سنوردار ده‌که‌ن. یه‌کێک له‌و ئارگیومێنتانه‌ی که‌ ئه‌م روانگه‌ پیاوانەيه‌ له‌ کۆمه‌ڵگه‌دا به‌کاریدێنێت ئه‌وه‌یه‌ که‌ پیاو ناتوانێت کۆنترۆلی سێکسی خۆی بکات، وه‌ك چۆن ئاژه‌ڵ ناتوانێت کۆنترۆلێ خواستی سێکسی خۆی بکات. بۆیه‌ش ده‌بێت ژنان داپۆشراو بن و پیاو نه‌وروژێنن.

هه‌ندێک له‌ سۆسیۆلۆجه‌کان و به‌تایبه‌تیش ماریانا براتسێر (Brantsæter, Marianne (2000)) که‌ نامه‌ی دکتۆراکه‌ی له‌سه‌ر ئه‌و پیاوانه‌یه‌ که‌‌ به‌ هۆی تاوانی ده‌ستدرێژی سێکسییه‌وه‌ سزادراون، ره‌خنه‌ له‌ ده‌روونناسه‌کان ده‌گرێت و ده‌ڵێت ئه‌و تیۆری ده‌رونناسانه‌ که‌مکورتی روانگه‌ی ره‌گه‌زی سێکسی هه‌یه‌ که‌ چۆن ره‌گه‌زی سێکسی، ده‌سه‌ڵات و سێکسوالیتی کاریگه‌ری له‌سه‌ر یه‌ک دروستدەکەن بۆ تاك و هه‌روه‌ها له‌ کۆمه‌ڵگاشدا.

لەلایەکی ترەوە گەرچی ده‌ستدرێژی سێکسی له‌ روانگه‌ی کۆمه‌ڵگاوه‌ لادانی سێکسی و ره‌فتارێکی قبوڵنه‌کراوه‌ به‌ڵام ره‌نگه‌ له‌ کۆمه‌ڵگه‌ داخراوه‌کاندا جیاوازی ته‌واو نه‌کرابێت له‌ نێوان ئه‌وه‌ی که‌ سێکسی نۆرماڵ و نانۆرماڵ چۆنییه‌. بۆ نموونه‌ ره‌نگه‌ ره‌وایه‌تی به‌وه‌ درابێت که‌ پیاو ده‌توانێت ده‌ستدرێژی بکاته‌ سه‌ر هاوژینی خۆی.

زۆربه‌ی ئه‌و پیاوانه‌ی که‌ ماریانا براتسێر ئاماژه‌ی پێكردوون باسى ئه‌وه‌یان کردوه‌ كه‌ ده‌قێکی سۆسیۆکەلتووری ئاماده‌کراو لای پیاوان هه‌یه‌ سه‌باره‌ت به‌ سێکس بۆ ئه‌وان وه‌ك پیاو له‌ کۆمه‌ڵگادا. ئه‌م ده‌قه‌ ئاماده‌کراوه‌ ئه‌وان وادارده‌کات که‌ چۆن پرۆسه‌ی سێکس ده‌ستپێبکه‌ن و چۆنیش ئه‌و باوه‌ره‌ سه‌باره‌ت به‌سێکس گه‌شه‌پێده‌ده‌ن و دروستده‌که‌ن به‌ شێوه‌یه‌ک که‌ توندوتیژی سێکسی بکه‌نه‌ پرۆسه‌یه‌کی نۆرماڵ و ئاسایی. پیاو توندوتیژی سێکسی به‌ ده‌سپێک ده‌زانێت نه‌ك نائاسایی و زیاده‌ره‌وی. گه‌ر بۆ ئه‌مه‌ نموونه‌یه‌ک له‌ واقعی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی خۆماندا بهێنینه‌وه‌ ئه‌وا ئه‌و ده‌قه‌ ئاماده‌کراوه‌ی که‌ بۆ پیاوان هه‌یه‌ له‌مه‌ر سێکس ئه‌وه‌یه‌ که‌ پیاو ده‌توانێت له‌گه‌ڵ هه‌موو ژنێک، ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌شی که‌ نایانناسن و له‌شفرۆشن، سێکس بکات. به‌ڵام ئه‌گه‌ر پیاوێک نه‌توانێت له‌گه‌ڵ ژنێکی له‌شفرۆشدا سێکسی هه‌بێت ئه‌وا به‌پێی به‌ها کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌ که‌ وه‌ك ده‌قێکی ئاماده‌کراوی نه‌نوسراو هه‌یه‌، پیاوه‌تی ئەو ده‌که‌وێته‌ ژێر پرسه‌وه‌ که‌ گوایه‌ ئه‌و پیاو نییه‌ وه‌ك ئه‌وانی تر. ئه‌مه‌ش فشارێکی ده‌روونی له‌سه‌ر پیاو دروستده‌کات و وای لێدەکات توندوتیژی له‌ سێکسدا بەرھەمبھێنێت بۆ ئه‌وه‌ی پیاوەتی خۆی بسەلمێنێت.

ده‌ستدرێژی سێکسی له‌لایه‌ن پیاوانه‌وه‌ وه‌ك کردار و ره‌فتاریش لێکۆڵینه‌وه‌ی له‌سه‌ر کراوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی له‌وه‌ تێبگه‌ین که‌ بۆچی لادانی سێکسی تا ئه‌و راده‌یه‌ زۆره‌. یه‌کێک له‌و سایکۆلۆجانە که‌ ناوی دێبوورا تانێنس-ە پێیوایە کە هۆکاره‌که‌ی بۆ نه‌بوونی دیالۆگ و گفتوگۆ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ به‌ شێوه‌یه‌ک که‌ پیاوی ده‌ستدرێژیکار زانیاری ته‌واوی نییه‌ له‌سه‌ر ده‌ستدرێژی و زیاده‌ڕەوی سێکسی. ئه‌و ده‌ڵێت ره‌تکردنه‌وه‌ی سێکس له‌لایه‌ن ژنانه‌وه‌ که‌ سه‌یری چاوی پیاو ده‌کات پیاو وا لێکی ده‌داته‌وه‌ که‌ ژن خوازیاری سێکسه‌ به‌ڵام نایه‌وێ بڵێت: "ئا". به‌م شێوه‌یه‌ روانگه‌که‌ی پیاوان ته‌حه‌کوم ده‌کات له‌و پرۆسه‌ سێکسەدا، بۆیه‌ش به‌ ده‌ستدرێژی دێته‌ ئاژمار. ئه‌مه‌ روانگه‌یه‌کی زۆر به‌ربڵاوه‌ له‌ کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌دا له‌به‌رئه‌وه‌ی ژن به‌رده‌وام له‌ پرۆسه‌ی سێکسدا دۆڕاوه‌ به‌ هۆی هه‌بوونی (یاساکانی فالۆسه‌نته‌ریسمه‌) روانگه‌ی فالۆسه‌نته‌ریسم Fallocenterism که‌کۆمه‌ڵگای ئێمه‌یه‌کێکه‌له‌و کۆمه‌ڵگایانه‌ی که‌به‌سیاسه‌تی فه‌لۆسFallos ده‌روا به‌رێوه‌. به‌و مانایه‌دێ که‌ بوونی ئافره‌ت له‌جۆری ئه‌م کۆمه‌ڵگایانه‌دا به‌پێی په‌یوه‌ندیه‌سێکسیه‌کانیه‌تی به‌پیاوه‌وه‌) مانای فالۆس ( چوکی پیاو) سه‌نته‌رێكه‌بۆ دیاری کردنی پله‌و پایه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی ئافره‌ت. کایت میلێت له‌کتێبی (سیاسه‌تی سێکدا) باسی ئه‌وه‌مان بۆده‌کا که‌چۆن پیاو له‌کۆمه‌ڵگادا خواستی سێکسی خۆی به‌شێوه‌یه‌کی سیاسی رێکده‌خا و له‌ناو ده‌سه‌ڵاتیدا به‌شێوه‌یه‌ک ده‌یهۆنێته‌وه‌که‌زۆر جار ده‌رک پێکردنی زه‌حمه‌ت ده‌بێ، ره‌نگه‌یه‌کێك له‌م نموونانه‌" له‌ش فرۆشی" بێ که‌له‌سیسه‌می ته‌واو رادیکاڵ و چه‌پ ئازاددا هه‌یه‌که‌وه‌ك پێشه‌دێته‌ئاژمار و هاوکات پاساوی ئه‌وه‌ی بۆ دێننه‌وه‌که‌چۆن کرێکارێک هێزی ده‌ستی ده‌فرۆشی به‌هه‌مان شێوه‌ش ئه‌و ئافره‌تانه‌ده‌توانن له‌شی خۆیان وا بفرۆشن. هاوکات به‌هه‌مان شێوه‌ش ئه‌و له‌ش فرۆشیه‌له‌ناو سیسته‌می ده‌سه‌ڵاتی ته‌واو ئاینیشدا هه‌یه‌له‌فۆرمی‌زه‌واجی سیغه‌،نیکاح، موتعه‌و مسیاردا. ناوه‌رۆکی ئه‌م دوو جۆره‌له‌له‌ش فرۆشی یه‌ک ئامانجه‌که‌پیاو رێکی خستوه‌ئه‌وه‌یش کرینی له‌شی ئافره‌ته‌بۆ دامرکاندنه‌وه‌ی هه‌سته‌سێکسیه‌ئاژه‌ڵ ئاساکانی. به‌پیی یاساکانی فه‌لۆکراتیزم‌بوونی پله‌و پایه‌ی ئافره‌ت له‌کۆمه‌ڵدا له‌په‌یوه‌ندیه‌کانی ئافره‌ت به‌چووکی پیاوه‌وه‌رێکده‌خرێ و دیاری ده‌کرێ، له‌کۆمه‌ڵی ئێمه‌دا ئافره‌ت به‌سه‌ر چوار گرووپدا دابه‌ش ده‌کرێ، کچ: که‌هیچ په‌یوه‌ندی سێکسی نیه‌به‌پیاوه‌وه‌یان با بڵێم به‌فالۆسی پیاوه‌وه‌، ژن: له‌پرۆسه‌ی به‌رده‌وامی سێکسدایه‌له‌گه‌ڵ پیاو، قه‌یره‌کچ: پیاوی ده‌ست ناکه‌وتوه‌تا سێکسی له‌گه‌ڵدا بکا، بێوه‌ژن پیاوه‌که‌ی نه‌ماوه‌له‌گه‌ڵی سێکسی هه‌بێ، هه‌ر یه‌که‌له‌م گروپانه‌له‌کۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا به‌شێوه‌ی جیاواز ده‌کرێنه‌ژێرده‌سته‌ی پیاو له‌رووی جوڵه‌ی ژیانی رۆژانه‌یان ، مه‌سه‌له‌ی ئابوری و به‌خێوکردنیان). ئه‌مه‌ش بۆته‌ هۆی ئه‌وه‌ی ئافره‌ت تا ئێستاش هیچ قسه‌یه‌کی له‌سه‌ر ته‌کنیکی سێکس نییه‌. یان با بڵێم بێده‌نگی به‌رده‌وامی ئه‌و بۆته‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌ ته‌نانه‌ت "نا" وتنی له‌ سێکسدا له‌لایه‌ن پیاوه‌وه‌ به‌ "ئا" لێکبدرێته‌وه‌، بۆیه‌ پیاو ته‌کنیکی سێکس بۆ ژن دیاری ده‌کات و ده‌ڵێت: "ئاوا بۆ تۆ چێژ به‌خشه!!!".

ئه‌نجام:
به‌داخه‌وه‌ من له‌ نزیکه‌وه‌ نه‌ تاوانباران و نه‌ ‌ قوربانییه‌که‌م نه‌دیوه‌ بۆئه‌وه‌ی بتوانم راڤەی ره‌فتاری یه‌که‌ به‌ یه‌که‌ی ئه‌و پیاوانه‌ بکه‌م که‌ کاری لاقه‌کردنی کچە شانزە ساڵەکەی کوردستانی رۆژئاوایان ئه‌نجامداوه‌. به‌ڵام ده‌توانم بلێم له‌ کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌دا هه‌موو ئه‌م لایه‌نه‌ ده‌روونی و کۆمه‌ڵایه‌تییانه، به‌ڵام ده‌توانم بڵێم زۆرێک له‌پیاوانی کۆمه‌ڵگای کوردی به‌ده‌ست قه‌یرانی ناسنامه‌ی پیاوه‌تیه‌وه‌ده‌ناڵێن که‌ئه‌م قه‌یرانه‌خۆی له‌توندوتیژییو سێکسیه‌کاندا وێنا ده‌کات، هه‌روه‌ها به‌هۆی ئه‌وه‌ی که‌کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی داخراوه‌ ئه‌و منداڵانه‌ی که‌دوچاری ده‌ستدرێژی سێکسی ده‌بنه‌وه‌له‌ناو ده‌رونی خۆیاندا ده‌یهێڵنه‌وه‌، که‌ئه‌مه‌ده‌بێته‌هۆی برینداریه‌کی زۆر له‌ناخه‌وه‌وه‌و دروست بونی تراوما و تێکچوونی باری ده‌رونی ئه‌و که‌سه‌. جۆری ئه‌م پیاوانه‌ ده‌ستدرێژی ده‌که‌ن بۆ ئه‌وه‌ی سووکایه‌تی و ده‌ستدرێژیکردنه‌که‌ی سه‌ر خۆی به‌ شانۆیی بکات به‌ گۆرینی رۆڵ. واته‌ پێشتر که‌ ئه‌م که‌سه‌ له‌لایه‌ن که‌سێکه‌وه‌ خۆی وای لێکراوه‌ ئێستا ئه‌م وا له‌ که‌سێکی تر ده‌کات بۆ ئه‌وه‌ی تۆڵه‌ بکاته‌وه‌. ره‌نگه‌ده‌ستدرێژی ئه‌و پیاوانه‌بۆسه‌ر ئه‌و كچه‌16 ساڵه‌زیاتر من له‌م روانگه‌یه‌وه‌ده‌یبینم به‌تایبه‌تی که‌هه‌وڵی ده‌ستدرێژیه‌که له‌دواوه‌(ئه‌ناڵ) بوو که‌ره‌نگه‌له‌م رێگه‌یه‌وه‌ئه‌م پیاوانه‌ به‌رگری بۆ ئه‌و هه‌سته‌ی خۆیان دروست بکه‌ن که‌‌ کاتی خۆی سووکایه‌تیان پێکراوه‌ به‌ڵام ده‌سه‌ڵاتی نه‌بووه، بۆیه‌ له‌و کاته‌تی ده‌ستدرێژی کردنه‌که‌دا‌ هه‌ست به‌ بوونی ده‌سه‌ڵات و کۆنترۆڵ ده‌کات. جۆری ئه‌م پیاوانه‌ بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ستی سه‌ر‌ده‌سته‌یی بوون به‌ده‌ست بهێنن چووکیان (زه‌که‌ریان) وه‌ك چه‌کێکی توڵه‌کردنه‌وه‌ له‌و ساته‌دا که‌ ده‌ستدرێژی سێکسی ده‌که‌ن ‌ده‌بێته‌ هۆی دامرکاندنه‌وه‌ی پشێوییه‌ ده‌روونیه‌کانیان (anxiety) که‌ به‌ شێوه‌یه‌کی کاتی و ناسنامه‌ی پیاوبوونی لای خۆی به‌هێز ده‌کات.
یان ره‌نگه‌چۆن هه‌ردوو سایکۆلۆجی سویدی به‌ناوی ئێلیزابێس و ئینگا پێیان وایه‌ ئه‌وه‌ی که‌ له‌ پشت ئەم جۆرە تاوانەی پیاوانه‌وەیە فاکته‌ری کۆنترۆل، ده‌سه‌ڵات و توره‌ییه‌ که‌ ده‌ستدرێژییە سێکسییه‌که‌ دروستده‌کات. که‌پیاوان به‌سه‌ر سێ گروپدا دابه‌ش ده‌کا وه‌ك چۆن له‌سه‌ره‌وه‌ئاماژه‌م پێداوه‌. که‌ئه‌گه‌ری زۆری ئه‌وه‌یه‌هه‌یه‌کێک له‌و پیاوانا یان زیاتر بکه‌وێته‌چوارچێوه‌ی ئه‌و گروپانه‌ی که‌ئینگاو ئێلیزابێس باسی ده‌کات.
گرۆس دەڵێت تاوانبار له‌م پرۆسه‌یه‌دا زۆر به‌ خێرایی ده‌ستدرێژییه‌که‌ ئه‌نجامده‌دات و له‌و شوێنه‌ دوورده‌که‌وێته‌وه‌،وه‌ك بینیمان تاوانباران دوای کرده‌ی ده‌ستدرێژیه‌که‌قوربانیه‌که‌یان جێهێشتبوو و له‌و ده‌وروبه‌ره‌دورکه‌وتبوونه‌وه‌. که‌ره‌نگه‌هه‌ندێ له‌جۆری ئه‌م پیاوانه‌له‌وانه‌بن که‌‌کێشه‌ی په‌یوه‌ندییان هه‌بووە له‌گه‌ڵ ژنان یان هاوسه‌ره‌کانیاندا که‌ لێیان جیابوونه‌ته‌وه‌، یان له‌لایه‌ن ژنانی نزیک خۆیانه‌وه‌ بێرێزیان پێ کراوه‌ (وه‌ک سه‌رکۆنه‌کردن و گاڵته‌پێکردن). ده‌ستدرێژییه‌که‌ هێمایه‌که‌ بۆ ئه‌و ئه‌زموونه‌ تاڵه‌ی که‌ پێشووتر بینیویه‌تی و پیا تێپه‌ریوه‌، به‌م شێوه‌یه‌ هه‌وڵی تۆڵه‌سه‌نده‌وه‌ ده‌دات له‌و رێگه‌یه‌وه‌ی که‌ ده‌ستدرێژی بکاته‌ سه‌ر ژنانی تر. هه‌ندێ جار جۆری ئه‌م پیاوانه‌ ژنه‌ نزیکه‌کانی خۆیان ناکه‌نه‌ ئامانج به‌ڵکو ژنانێکی تر ده‌که‌نه‌ ئامانج بۆ ئه‌وه‌ی هه‌موو توندوتیژی خۆیان له‌ودا خاڵی بکەنەوه‌ به‌ ئازار پێگه‌یاندن و بریندارکردنی.
ده‌مه‌وێ ئه‌وه‌ش بڵێم که‌زۆرێک له‌پیاوان له‌کۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا ره‌فتاریان سادیستانه‌یه. ئەم جۆرە پیاوە چێژ له‌ ملکه‌چی ژن له‌ پرۆسه‌یەکی سێکسدا وه‌رده‌گرێت که‌ توندوتیژی تیایدا به‌ رۆمانتیک لێکده‌درێته‌وه‌. له‌م جۆره‌یاندا گرۆس ده‌ڵێت ده‌ستدرێژییه‌که‌ له‌ئه‌نجامی جۆرێک توندی سادیستانه‌وەیه‌ که‌ له‌ به‌رگی سێکسدا خۆی ده‌نوێنێت و جۆری توندوتیژییه‌که‌ به‌ ئێرۆتیک لێکده‌درێته‌وه‌. گرۆس ده‌ڵیت له‌ زۆر حاڵه‌تدا ئه‌م جۆرە پیاوانه‌ کۆئه‌ندامی زاوزێی خۆیان به‌کارناهێنن ‌به‌ڵکو شتی تر به‌کاردێنن وه‌ك بوتڵ یان هه‌ر شتێکی تر. هه‌ندێ جار شێواندن، ئه‌تککردن و بریندارکردنی جه‌سته‌ی ژنانیش دەگرێتەوە له‌ رێگەی گازگرتنی توند یان بریندارکردنیان یان لێدانی زۆر. لە حاڵه‌تی ئه‌وپه‌ری توندی سادیزمدا زۆرجار ئه‌م جۆرە پیاوانه‌ هه‌وڵی خنکاندن و کوشتنی ژنان ده‌ده‌ن، پاشان کرده‌ی سێکسيیان له‌گه‌ڵ ئه‌نجامده‌ده‌ن. جۆری ئه‌م توندوتیژییه‌ به‌ته‌واوی به‌ پلانه‌. ده‌توانم لێره‌شدا فراندنی کچێکی ئاواره‌ی بێ ده‌سه‌ڵاتی بێ په‌نا به‌پلانی سادیسمی ئه‌و پیاوانه‌وه‌لێکبده‌ینه‌وه‌که‌که‌سێک هیچ ده‌سه‌ڵاتێکی نیه‌ده‌فرێنرێ و ده‌ستدرێژی ده‌کرێته‌سه‌ر.

سەرچاوەکان:
1-  Brottsförebyggande rådet, Våldtäkt – en kartläggning av polisanmälda våldtäkter. Rapport nr 2005:7
2- Connell, R. W. (1995) Masculinities. Cambridge: Polity Press.
3-  Michael Eysenck (2000) Psykologi, ett integrerat perspektiv: student litteratur Lund.
4- Cullberg, J. (2003). Dynamisk psykiatri. Stockholm: Natur och kultur.
5-  Kwarnmark, Elisabeth och Anderson Tidefors, Inga (1999) Förövarpsykologi: om våldtäkt, incest och pedofili. Falun: Natur och Kultur.
6- Lundgren, Eva m.fl. (2001) Slagen Dam. Mäns våld mot kvinnor i jämställda
7-  Sverige – en omfångsundersökning. Umeå: Brottsoffermyndigheten. s. 73.
8-  MacKinnon, Catharine A. (1995/2004) ”Sex och våld: Ett perspektiv” i Carbin, Maria m.fl. (red.) Texter i samtida politisk teori. Malmö: Liber.
9- Wendt Höjer, Maria (2002) Rädslans politik. Våld och sexualitet i den svenska demokratin. Liber: Malmö.
10-  Tollin, Katharina, Törnqvist, Maria (2005) ”Under manlig överhöghet. På radikalfeministisk resa med Thelma & Louise” i Tollin, Katharina, Törnqvist, Maria Feministisk teori i rörliga bilder. Malmö.
11-  Wendt Höjer, Maria (2004) ”Sexualitet, våld och politik” i Carbin, Maria m.fl (red.) Texter i samtida politisk teori. Malmö: Liber. s. 283–288.
12-  Stoller refererad i Kwarnmark, Elisabeth, Anderson Tidefors, Inga, (1999) Förövarpsykologi: om våldtäkt, incest och pedofili. Falun: Natur och Kultur.
13-  Lundgren, Eva m.fl. (2001) Slagen Dam. Mäns våld mot kvinnor i jämställda Sverige – en omfångsundersökning. Umeå: Brottsoffermyndigheten. s. 73.
14- Groth, Nicholas (1979/1981) Män som våldtar. Stockholm: Prisma.

تێبینی:
[1] کردار کاتییه‌ و له‌ ساتێکدا ئه‌نجام ده‌درێت به‌ڵام ره‌فتار کۆی دوباره‌کردنه‌وه‌ی بەردەوامی ئه‌و کرداره‌یه‌ که‌ ئێمه‌ له‌کاتی خۆیدا کردومانه‌ بۆته‌ به‌ به‌شێک له‌ ره‌فتاری ئێمه


ڕاپرسی

پێت وایە لایەنەكان دەگەنە رێككەوتن بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی باشوری كوردستان؟

دەنگ بدە