دەستەی كارگێڕی: باوەڕمان وایە لەڕەهەندی ستراتیژیدا نەحكومەتی عیراق سەركەوتووەو نە كوردیش، ژێركەوتووین!

پێش 1 هەفتە

چاودێرنیوز: دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسی، مەلا بەختیار، عومەر فەتاح و حاكم قادر حەمەجان‌و  سەعدی ئەحمەد پیرە، ئەندامی مەكتەبی سیاسی، لەگەڵ رامۆن بلكیوا، باڵیۆزی یەكێتیی ئۆرۆپا لەعیراق‌و كلاریس پاسزتۆری، كونسوڵی یەكێتیی ئۆرۆپا لەكوردستان دەكەن.

لەكۆبوونەوەیەكیشدا، كە پێشنیوەڕۆی ئەمڕۆ 2017/11/14،  لەمەكتەبی سیاسی بەڕێوەچوو، تیایدا باڵیۆزی یەكێتیی ئۆرۆپا، پاشئەوەی سڵاوی یان كۆبیشی، گەیاندە مەكتەبی سیاسی، پرسەو سەرەخۆشی بۆ قوربانیانی كارەساتی بومەلەرزەكەی كوردستانیشی ئاراستەی مەكتەبی سیاسی كرد، ئاماژەیان بە پرۆگرامەكانی یەكێتیی ئۆرۆپاش كرد بۆ ئاوەدانكردنەوە‌و پشتیوانیكردن، كە پشكی سلێمانیشی تێدایە‌و لەبارەی بەهاناوەچوونی قوربانیانی كارەساتی بومەرلەرزەكەشەوە، زانیاریان لەبارەی هاوكارییەكانیانەوە خستەڕوو.

لەبەرامبەریشدا دەستەی كارگێڕی، سوپاسی هاوخەمییەكەی كردن و ئاماژەیان بۆ ئەوەكرد، كە بومەلەرزەكە لەكاتێكی زۆر ناوەخت‌و ناخۆش روویداوەو بەسوپاسەوە تەئكیدیان كردەوە، كە پێویستە بەزوویی بەهانای لێقەوماوان‌و قوربانیانی بومەلەرزەكەوە بچن‌و لەو روانگەیەشەوە، هاوكاریی‌و ئاوڕدانەوەی پێویستیان لەدانیشتوانی دووز خورماتوو، بەهۆی رووداوەكانی رابردووەوە، بەگرنگ ناوبرد.

لەلایەن خۆیەوە، مەلا بەختیار، لێپرسراو دەستەی كارگێڕی، سەردانەكەی بەگرنگ ناوبرد، كە هاتوونەتە كوردستان‌و سلێمانی‌و لەخەمی قوربانیانی بومەلەرزەكەو دەربەندیخاندان‌و وتی: بێگومان هەم خەمی سیاسی و هەم خەمی مرۆیی، بەڵگەی ئەوەیە كە یەكێتیی ئۆرۆپا پەرۆشی كوردستانە‌و رونیكردەوە، هەموو خەمێك لەناو مێژوودا، ئەگەر  درێژیش بخایەنێت، هەر كورتە‌و چارەسەر دەبێت.

لەبارەی ئەركەكانی ئێستاشەوە، ئاماژەی بۆ ئەوەكرد، بەدرێژایی مێژوو لۆژیكی دیموكراسی لەگەڵ واقیعێكی دواكەوتوو هەمیشە ناكۆك بووە، بەتایبەتی واقیعێك كە دین‌و مەزهەب‌و ناسیونالیستی شۆڤێنی تیایدا زاڵبێت. بەڵام كورد لەواقیعێكی ئاوادا لەساڵی (1991) فیدراڵ‌و ئەزمونێكی نوێمان هێنایە پێشەوە، بۆیە ئەو باوەڕەهەبوو ئەو گۆڕانكارییانەی لەناوچەكەدا هاتونەتە پێشەوە، باشترە بۆ پرۆسەی دیموكراسی. لەلایەكەوە دڵمان بەسەركەوتنی ئەزمونەكەمان‌و لەلایەكی تریشەوە، دڵمان بەگۆڕانكارییەكانی دەوروبەرمان خۆشبوو،  بەڵام بەداخەوە جارێكی تر ئەو لۆژیكەی كە كورد كاری لەسەر دەكرد، كە لۆژیكی پرەنسیپی دیموكراسی بوو، لەگەڵ واقیعەكەدا نەگونجا! بۆیە سەرەنجام عیراقیش، هەروەكو وڵاتانی تری عەرەبی، لیبیا و سوریا و یەمەنی لێهات. راستە لەكاتی هەڵبژاردندا ئازادی هەیە، كە ئەم حزب‌و ئەو تائیفە بیباتەوە، بەڵام دیموكراسی لەكەلتوری كۆمەڵایەتیدا، لەگۆڕانكاریدا، لەسەلماندنی مافی دیموكراسیدا لەم وڵاتانەدا نییە. بێگومان لەكوردستانیش بەهەمانشێوەیە، چونكە ئێمە لەسەرەتای ئەزمونێكی دیموكراسیداین، بۆیە، سەرەنجام دەركەوت ئەو بڕیارەی كورد داوێتی، پرەنسیپ جێگەی واقیع ناگرێتەوە. پرەنسیپەكەمان دواكەوت، بەڵام دەبێ‌ واقیعەكە قبوڵ بكەین‌و رایگەیاند: باوەڕمان وایە نەحكومەتی عیراق لەرەهەندی ستراتیژیدا سەركەوتووەو نە كوردیش، ژێركەوتووین! چونكە لەسەرەنجامدا بەهێزی عەسكەری ناتوانرێ‌ چارەنوسی دیموكراسی و میللەتان دیاری بكرێ‌. لەبەرئەوەی لەكۆتایدا غرور دەنیشێتەوەو ئێمەش هەڵەكانی خۆمان زانی‌و دواجاریش لەناوەڕاستی رێگە دەبێ‌ یەك بگرینەوە. ئەگەر بەغداد بەڕاستی دەستور و چارەسەری دەوێ‌، ئەوا دەتوانین لەناوەڕاستی رێگە رێكبكەوین. كورد، ئەم ئەزمونەش تاقیدەكاتەوە، تاقیكردنەوەی گفتوگۆ، چوونە بەغدادو پابەند بوون بەدەستور‌و هەموو فایلەكان دەكەینەوە‌و مێژوو هەڵوێستەكان‌و راستییەكان لەدوا ئەنجامدا دەسەلمێنێ‌!

لەكۆتایی وتەكانیشدا، مەلا بەختیار، ئاماژەی بۆ ئەوەكرد، باوەڕموایە یەكێتیی ئۆرۆپا، لەمەودوا، ئەركیان بۆ چاودێریكردنی عیراق‌و ناوچەكە‌و كوردستان زیاتر دەبێ‌، نەك لەبەرئەوەی داعش لاواز بووە‌و بڵێن ئەركمان نەماوە، چونكە لەدوای شەڕ و سەركەوتن بەسەر داعش، كێشە سیاسییەكان، لەناوچەكەدا بەرەو قوڵبوونەوەو تەقینەوەیەكی زیاتر دەڕوات. هەروەك پێگەی كوردو كوردستان، لەمەودواو لەناوچەكەدا گرنگترە، لەبەرامبەر پێشبینینی ئەو مەترسییانەی كە رۆژئاوا لێی دەترسێت لەناوچەكەدا بێتەدی‌و هاوكێشەكان بگۆڕدرێ‌.

جەختیشیكردەوە: راستە ئەركەكانی ئێستا قورسە، بەڵام یەكێتی هەر لەدامەزراندنییەوە كەوتۆتە ژێر ئەركە قورسەكان، بۆیە ئەزمونمان زۆرە. لەدوای رووداوەكانیش، یەكَتیی یەكپارچەیی هەرێم‌و یەكڕیزی لایەنە سیاسییەكانی بەدەستەبەری تێپەڕین لەقۆناغەكە دەزانێ‌.

لەلایەكی ترەوە، عومەر فەتاح، ئەندامی دەستەی كارگێڕی، ئاماژەی بۆ ئەوەكرد، كە: كورد زۆر بەهەڵە لەدیموكراسی تێگەیشتووین! چونكە وەك پێویست جیاوازیمان لەنێوان ئەوەدا نەكردبوو، كە بەرژەوەندی لەسەروو دیموكراسی‌و پرەنسیپەوەیە. چونكە ئۆرۆپا كە یەكێك لەپرەنسیپە سەرەكییەكانی دیموكراسییە، بەڵام بەداخەوە لەم بارودۆخەدا بەرژەوەندییەكانی خۆیان خستە سەروو هەموو پرەنسیپەكانی دیموكراسییەوە‌و بەهاكانی دیموكراسیان خستەژێر پرسیارەوە. لەبەرئەوەی ئێمەی كورد، تەنها راپرسییەكمان كرد، كە یەكێكە لەپرەنسیپەكانی دیموكراسی و نەك تاوان‌و گوناهمان كردبێ‌، بۆیە دەبوو ئۆرۆپا ئەوە رابگەیەنن كە ئێمە تاوانمان نەكردووە‌و لەو روانگەیەشەوە، رونیكردەوە، كە: بەهۆی ئەم بارودۆخەی لەعیراق‌و ناوچەكەدا هاتۆتە ئاراوە، بەرژەوەندییەكانی ئۆرۆپا جارێكی تر كەوتۆتە مەترسییەوە، چونكە هەموو ئەو دروشمانەی بۆ پاراستنی یەكێتیی‌و یەكڕیزی لەعیراقدا بەرزدەكرانەوە، باشترین بنكەی بۆ دژایەتیكردنی تیرۆریزم لەناوبرد. لەبەرئەوەی تیرۆریزم لەناوچەكەدا كۆتایی پێنەهاتووە، بەڵام رەنگە شێوەكەی بگۆڕدرێت.

لەدرێژەی كۆبوونەوەكەشدا، حاكم قادر حەمە جان، ئەندامی دەستەی كارگێڕی، پاشئەوەی ئاماژەی بەوەكرد كە كورد بەزۆر، دوور لەویست‌و ئارەزوی میللەتەكەمان لێكندراوین بەعیراقەوە، وتی: لەئێستاشدا كە لەعیراقدا قسە لەسەر دەستور دەكرێ‌، ئەوە بەغدادە دەستور پێشێل دەكات، چونكە لەمادەی نۆی دەستوردا هاتووە كە عیراق بۆی نییە، هێزی چەكدار بۆ كێشە ناوخۆییەكان بەكاربهێنێت. بەڵام بەداخەوە عیراق هێزی چەكداری بەرامبەر بەمیللەتەكەمان‌و هێزی پێشمەرگەش بەكارهێنا، كە دوو هەزار شەهیدی دژی داعش بەخشیوە.

لەبەشێكی تری قسەكانیدا، حاكم قادر حەمەجان، تەئكیدی كردەوە، كە یەكێتی هەمیشە لەگەڵ دیالۆگ و گفتوگۆدابووین‌و هەم لەگەڵ عیراق‌و هەم لەگەڵ ناوخۆش نەخشەی رێگەی هەبووە بۆ چارەسەری كێشەكان.

لەبارەی كۆنگرەكەشەوە، وتی: كۆنگرە مافێكی سروشتی هەموو حزبێكی سیاسییە، یەكێتیش بڕیاری بەستنی كۆنگرەمانداوە، بەڵام بەهۆی بارودۆخی ناوچەكەو عیراقیشەوە، ئەو كۆنگرەیە دواكەوت. بەڵام هەموو ئامادەكارییەكانمان تەواو كردووەو ئەو (17) لیژنەیەش كە دانرابوو، كارەكانی خۆیان تەواو كردووە‌و كۆنگرەش بۆ چارەسەری كێشەكان‌و  پاراستنی ریزەكانی یەكێتییە، دوور لەهەر دەستتێوەردانێك. هاوكات بیروبۆچوونە جیاوازەكانیشی بەزیندوێتی لەناو یەكێتیدا ناوبردو وتی: ئێستاش لەئامادەكاریداین بۆ ئەوەی پێش هەڵبژاردنەكان، كۆنگرە ببەستین.
لەبارەی هەڵبژاردنەكانی ئاییندەشەوە، حاكم قادر حەمە جان، وتی: یەكێتیی باوەڕمان بەهەڵبژاردن هەیە، هەم لەعیراق‌و هەم لەكوردستاندا، بەتایبەت كە لەسەر بنەمایەكی دیموكراسی‌و دوور لەهەر تەزویرێك بێ‌‌و وەكو یەكێتیی باوەڕیشمان بەدەستاودەستكردنی دەسەڵات هەیە.

هەروەك سەعدی ئەحمەد پیرە، ئەندامی مەكتەبی سیاسی، پاشئەوەی بەبایەخەوە لەگفتوگۆكانی روانی، ئاماژەی بەوەشكرد، كە هاتنی باڵیۆزی ئەڵمانیا و فەرەنسا لەرابردوودا و باڵیۆزی یەكێتیی ئۆرۆپاش لەئێستا بۆ كوردستان‌و گفتوگۆكردن، لەبارەی ئەو واقیعەی هەیە ‌و گۆڕینەوەی بیروڕای پێویست لەبارەی هەوڵەكان بۆ چارەسەری كێشەكان، گرنگی خۆی هەیە.

لەلایەن خۆشییەوە باڵیۆزی یەكێتیی ئۆرۆپا لەعیراق، بەسوپاسەوە لەگفتوگۆ و گۆڕینەوەی بیروڕاكانی روانی و لەو چوارچێوەی گفتوگۆكانیشدا، پاشئەوەی هەڵوێستەكانی یەكێتیی ئۆرۆپا لەبارەی ریفراندۆمەوە وەبیرهێنایەوە، ئاماژەی بۆ ئەوەكرد كە یەكێتیی ئۆۆپا هەمیشە پاڵپشت‌و پشتیوانی كورد بووین، چونكە ئێوە بەشێك بوون لەدیموكراسی لەعیراق‌و ناوچەكەو وتیشی: یەكێتیی‌و بەتایبەت بەڕێز مام جەلال، بەشێكی گەورە بوون لەنوسینەوەی دەستور بۆ بەڕێوەبردنی عیراق. بۆیە ئێستاش لەو بڕوایەداین، كە ئەو رێبازەی كە بەرێز مام جەلال بۆی بەجێهشتوون، دەبێت بە بەشێك لەچارەسەر بۆ كێشەكان. بۆیە ئێستا دەبێ‌ بپرسین كە دەبێ‌ چی بكەین بۆ ئەوەی دەستكەوتەكان بپارێزین‌و گەشەیان پێبدەین.

هاوكات ئاماژەی بۆ ئەوەكرد، كە لەهەوڵدان بۆ نەهێشتنی گرژە عەسكەرییەكان‌و گەیشتن بەچارەسەرەكان‌و لەو روانگەیەشەوە، ئاماژەی بۆ دوا هەڵوێستی حكومەتی هەرێمی كوردستان كرد، لەبارەی گفتوگۆكردن بۆ چارەسەری كێشەكان لەگەڵ بەغدادو هەروەك گفتوگۆی نێوان هێزو لایەنە سیاسییەكانی لەكوردستانیش بەگرنگ بەتایبەت لەم بارودۆخەدا ناوبرد.

ڕەخنەی چاودێر

شه‌و شاد

ڕاپرسی

پێت وایە لایەنەكان دەگەنە رێككەوتن بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی باشوری كوردستان؟

دەنگ بدە